Boholo ba letheka bo senola kotsi e patilweng ya bophelo ba metabolism Afrika Borwa

Ka dilemo tse ngata batho ba ne ba itshetleha ka sekala sa boima ba mmele feela ho ahlola bophelo bo botle. Empa ditsebi tsa bophelo di re tekanyo ya letheka e fana ka setshwantsho se hlakileng ho feta dikilogeramo feela. Mafura a mpeng (visceral fat) a amanngwa haholo le insulin resistance, lefu la tswekere la mofuta wa 2 (T2D) le mafu a pelo le methapo (CVD). Le motho ya nang le BMI e “tlwaelehileng” a ka ntse a ba kotsing haeba mafura a bokellane ka mpeng.

Afrika Borwa bothata bona bo ntse bo hola. Ho hakanyetswa hore batho ba ka bang dimilione tse 4.7 ba phela le lefu la tswekere, bongata e le T2D, athe ba bang ba bangata ha ba eso fumanwe kapa ba le kotsing e hodimo. Dintlha tsa Human Sciences Research Council (HSRC) di boela di bontsha botenya bo phahameng: banna ba ka bang 31% le basadi ba ka bang 68% ba nkuwang ba nonne haholo. Ke ka hoo tekanyo ya letheka e leng sesebediswa se potlakileng le se theko e tlase sa ho bona metabolic syndrome pejana.

International Diabetes Federation (IDF) e re banna ba nang le 94cm kapa ho feta, le basadi ba nang le 80cm kapa ho feta, ba ka ba kotsing e eketsehileng. Ka hara letsholo la Waist Wise la Pharma Dynamics, Helena Westwood o hlalosa ka hore: “Batho ba bangata ba phomola ha palo sekalang e sa fetohe, empa pale e feletseng ha e eso qete moo.” O boetse a re: “Moo mafura a bolokwang teng ho bohlokwa jwalo ka boima ka boyona.”

Westwood o eletsa hore tekanyo ya letheka e etsweng lapeng e be mokgwa wa kgwedi le kgwedi: ema o otlolohile, hemela ntle ka tlwaelo, ebe o beha teipi pakeng tsa masapo a dikhopo le a letheka, e tiile empa e sa hatelle letlalo. “Thibelo e qala ka temoho,” ho rialo yena; ha letheka le ntse le hola, motho a ka fetola bophelo pele mafu a teba.

Ho fokotsa letheka ha se taba ya ponahalo feela—ke ntlafatso ya metabolism. Boikoetliso ba kamehla, dijo tse leka-lekaneng, boroko bo lekaneng, taolo ya kgatello ya maikutlo, ho fokotsa jwala le ho se tsube di thusa. Dipatlisiso le tsona di shebile inositol, barberry-derived extracts (ho kenyeletswa berberine) le banaba leaf extract (Lagerstroemia speciosa) bakeng sa glucose metabolism. Leha ho le jwalo, tsena di tshwanetse ho tlatselletsa dijo tse phetseng hantle, boikoetliso le tataiso ya ngaka—eseng ho di nkela sebaka.